\documentclass[10pt,a4paper,twoside]{article}
\usepackage[latin,polish]{babel}
\usepackage{reledmac}
\usepackage{reledpar}
\usepackage{hyperref}
\usepackage{glossaries}
\makenoidxglossaries
\usepackage{fancyhdr,extramarks,xifthen}
\pagestyle{fancy}
\fancyhf{}
\fancyhead[LO,RE]{\footnotesize\volume}
\fancyhead[LE,RO]{\footnotesize\thepage}

\catcode`|=4
% set left and right margin
\newenvironment{changemargin}[2]{%
\begin{list}{}{%
\setlength{\topsep}{0pt}%
\setlength{\leftmargin}{#1}%
\setlength{\rightmargin}{#2}%
\setlength{\listparindent}{\parindent}%
\setlength{\itemindent}{\parindent}%
\setlength{\parsep}{\parskip}%
}%
\item[]}{\end{list}}
\def\signed #1{{\leavevmode\unskip\nobreak\hfil\penalty50\hskip2em
\hbox{}\nobreak\hfil#1%
\parfillskip=0pt \finalhyphendemerits=0 \endgraf}}
\newsavebox\mybox
\newenvironment{aquote}[1]
{\savebox\mybox{#1}\begin{quote}}
{\signed{\usebox\mybox}\end{quote}}
% Styles
\newcommand{\TeiOrgNameII}[1]{\textbf{#1}}
\newcommand{\TeiTitleXI}[1]{\textit{#1}}
\newcommand{\TeiPlaceNameVI}[1]{\textbf{#1}}
\newcommand{\TeiTitleIX}[1]{\textit{#1}}
\newcommand{\TeiTitleVII}[1]{\textit{#1}}
\newcommand{\TeiPersNameIII}[1]{\textbf{#1}}
\newcommand{\TeiTitleV}[1]{\textit{#1}}

\begin{document}
\setlength{\columnrulewidth}{0.2pt}
\setlength{\Lcolwidth}{0.425\textwidth}
\setlength{\Rcolwidth}{0.425\textwidth}
\columnsposition{C}
\numberlinefalse
\def\volume{Piotr Szczerba do Mikołaja Serafina, \glslink{Bochnia}{Bochnia}, 30 sierpnia [1442]

— \glslink{Bochnia}{Bochnia}, 30 sierpnia [1442]
}

\begin{pairs}
\begin{Leftside}
\beginnumbering
\selectlanguage{latin}

\pstart 
Generoso ac strennuo domino \glslink{MS}{Nicolao  Seraphin} de Berwald gladifero Cracouiensi, salis utriusque et Russye zuppario, domino meo gracioso. \pend

\pstart 
Se ipsum ad queuis genera mandatorum. \pend
\pstart Generose ac strennue domine  michi gracioso. Audita litera Vestre Dominacionis, in qua michi Vestra
Strennuitas
scribit condolendo de infirmitate mea, graciarum acciones Vestre
Dominacioni  refero perimenses, sed dante Domino Deo iam restituo pristine sanitati et ea, que sunt disponenda, non dubitetis. \pend
\pstart  De isto enim \glslink{MikołajSkawiński}{Skawinski} non habeatis aliquam spem, quia proponit se ad\footnote{po ad skreślone anu.} anuale forum in \glslink{Brzeg}{Bregam} transeundum, et hanc habet excusacionem et venire non wlt. \pend
\pstart Ceterum Vestra Dominacio\footnote{Dominacio rkps: Dominaciom, m skreślone.} comisit cum \glslink{PawełJarand}{Paulo Ierandi} facere racionem pro suis omnibus debitis, quibus inuoluti sunt antecessores mei. \pend
\pstart Sciatis, quia pro eo misi, quem habere non potui, sed dum presens affuerit, bene faciam cum eo racionem. \pend
\pstart Insuper Dominacio Vestra michi intimauit, ut centum quinquaginta florenos pro necessitate vestra per \glslink{Marcinek}{Marczinek} mittere deberem. \pend 
\pstart Scire dignetur Dominacio Vestra, quod nullibi potui acquirere, tantum viginti concessy, quos die crastina instituere promissi, ita quod in inicio mitto Vestre Dominacioni octuaginta florenos, videlicet sexaginta de ista septimana cessis et viginti concessi, ex eo, quia feria secunda nullus florenus cessit. \pend
\pstart Eciam Dominacio Vestra de ferro scribit. \pend
\pstart Sciat Vestra
Strennuitas
, quia hodie date presencium mitto cusera alias s c hy ny in \glslink{Pilzno}{Pylszno} per vectorem et die crastina \glslink{Mikułowski}{Micwlowski} ad conspiciendum. \pend
\pstart Item in litera priori scripsit michi Dominacio Vestra, quomodo robora pro construccione c a s t y in \glslink{PuszczaNiepołomicka}{Borra Regaly} absque voluntate et\footnote{et poprawione z cum.} consensu capitanei exscinderem. \pend
\pstart Sciatis, quia oblitus est sui. Consensit enim et ea, que de victualibus postulauit, senper dedi, et sue familie, que demonstrauit carpentariis, vbi scindere deberem. \pend
\pstart Ecciam scripsit michi Vestra
Strennuitas
, quomodo nollem exsoluere decem marcas eidem \glslink{MichałDybacz}{capitaneo} de \glslink{Niepołomice}{Nyepolomicze} ad mandatum vestrum. \pend
\pstart Non ita composui cum nunccio suo, quod nollem, sed ita fuit, quod sibi insimul decem marcas dare non potui, cui submisi me dare vna septimana tres marcas, alia tres et tercia residuum. \pend
\pstart In quo fuit nuccius contentus et iam diuertit coram vobis. \pend
\pstart Similiter cum domino Nicolao disposui, quod sibi successiue debeo soluere. \pend
\pstart Libenter enim vollem〈!〉, sed non possum tantum habere, ut possem laboratoribus soluere, et ista septimana non est, quod non intrarem debita. \pend
\pstart De labore enim sectorum salis michi intimatis. \pend
\pstart Doceatis enim me, vbi ipsos recipere debeo, quia de die in diem moriuntur, et alii divagunt per villas. \pend
\pstart In rotis enim paucas habeo. Vix feria secunda duas rothas congregaui et ecciam iste\footnote{po iste skreślone syby.} s c hy b in monte Thargowski\footnote{po Thargowski skreślone dum.}
\footnote{Szyb Targ, usytuowany w pn.-zach. narożu Rynku w Bochni, zgłębiony jeszcze przed końcem XIV w., a może nawet w pierwszej połowie tego stulecia, na placu targu solą. Po raz pierwszy wzmiankowany w 1420 r. (\TeiTitleV{Rach. boch.}, s. 200; zob. też T. Wojciechowski, \TeiTitleV{Zarys rozwoju przestrzennego kopalni bocheńskiej do 1772 r.}, SMDŻ 10, 1981, s. 54; \TeiTitleV{Dzieje żup}, s. 148).} nondum est reformatus. \pend
\pstart Estimaui enim, quod cum paucis roboribus reformare deberem, et iam certe ducenta robora inposui et adhuc ista septimana non reformabitur. \pend
\pstart Nichilominus volo diligenciam meam adhibere meliori modo, quo potero, ut in breui laborabunt. \pend
\pstart Intimauit eciam michi Dominacio Vestra, ut ceruisiam bonam vobis mittere deberem. \pend
\pstart  Sciatis, quia nullam aliam habeo, preter de \glslink{UścieSolne}{Vscze}, de qua Vestre
Strennuitati
dirigo tria octualia, et si apportabitur michi de \glslink{Wiślica}{
Vslicicia
}, dirigere non obmittem. \pend
\pstart Tres\footnote{po Tres skreślone labo.} lepores de ferinis mitto, item septem\footnote{po septem skreślone pard.} p a rdw y et decem perdices dirigo per Marczinek, et dum plures habebo, libenter dirigam. \pend
\pstart  Datum in \glslink{Bochnia}{Bochna}, feria quinta post festum Decollacionis sancti Iohannis Baptiste. \pend

\pstart 

\glslink{PiotrSzczerba}{Petrus Scerba} vicezupparius Bochnensis vester \pend

\pstart  \pend

\endnumbering
\end{Leftside}
\begin{Rightside}
\beginnumbering
\selectlanguage{polish}

\pstart 
Szlachetnemu i mężnemu panu \glslink{MS}{Mikołajowi Serafinowi} z Barwałdu miecznikowi krakowskiemu, żupnikowi obojga salin i Rusi, memu łaskawemu panu. \pend

\pstart 

Polecam się na wszelkiego rodzaju rozkazy. \pend
\pstart  Szlachetny i mężny panie mój łaskawy. Wysłuchawszy listu Waszej Dostojności, w którym pisze mi Wasza Mężność, że współczuje mi w chorobie, przesyłam Waszej Dostojności niekończące się podziękowania. Dzięki Bogu powracam już do dawnego zdrowia, nie wahajcie się więc rozkazywać, co potrzeba. \pend
\pstart Nie spodziewajcie się niczego po \glslink{MikołajSkawiński}{Skawińskim}, bowiem zapowiada, że wyjeżdża na doroczny jarmark do \glslink{Brzeg}{Brzegu}, i mając taką wymówkę, nie chce przybyć. \pend
\pstart Poza tym polecił Wasza Dostojność rozliczyć się z \glslink{PawełJarand}{Pawłem Jerandem} z wszystkich długów, w które uwikłani byli moi poprzednicy. \pend
\pstart Wiedzcie, że posłałem po niego, lecz spotkanie nie było możliwe. Gdy tylko będzie obecny, dokładnie się z nim rozliczę. \pend
\pstart  Prócz tego zawiadomił mnie Wasza Dostojność, że mam posłać na wasze potrzeby przez \glslink{Marcinek}{Marcinka} 150 florenów. \pend
\pstart Zechce wiedzieć Wasza Dostojność, że nie miałem ich skąd wziąć, mam tylko 20 pożyczonych, które obiecałem jutro oddać, tak że na początek posyłam Waszej Dostojności 80 florenów: 60 z wpływów z zeszłego tygodnia i 20 pożyczonych, ponieważ w poniedziałek nie wpłynął ani jeden floren. \pend
\pstart Pisze również Wasza Dostojność o żelazie. \pend
\pstart  Niech wie Wasza Mężność, że w dniu dzisiejszym posyłam przez woźnicę szyny do \glslink{Pilzno}{Pilzna}, jutro zaś \glslink{Mikułowski}{Mikułowskiego}, aby je obejrzał. \pend
\pstart Wreszcie, w poprzednim liście pisał mi Wasza Dostojność, jakobym wycinał drzewa w \glslink{PuszczaNiepołomicka}{Borze Królewskim} na budowę kaszty bez zgody starosty. \pend
\pstart Wiedzcie, że zapomniał o swojej zgodzie. Zgodził się bowiem, a ja zawsze dawałem to, o co prosił z żywności, także jego ludziom, którzy pokazywali drwalom, gdzie mam prowadzić wyrąb. \pend
\pstart Pisze mi również Wasza Mężność, jakobym nie chciał wypłacić na wasze zlecenie 10 grzywien temuż \glslink{MichałDybacz}{staroście} z \glslink{Niepołomice}{Niepołomic}. \pend
\pstart Nie ustaliłem z jego posłańcem, że nie chcę, lecz, ponieważ nie mogłem wypłacić na raz 10 grzywien, zobowiązałem się dać 3 grzywny w jednym tygodniu, 3 w następnym, a w trzecim tygodniu resztę. \pend
\pstart Posłaniec był z tego zadowolony, ale już wobec was zmienia zdanie. \pend
\pstart Podobnie z panem Mikołajem rozłożyłem płatności tak, że mam mu spłacać stopniowo. \pend
\pstart Mimo najlepszych chęci nie zdołam mieć tyle, muszę wszak zapłacić robotnikom, a i w tym tygodniu nie uda mi się nie popaść w długi. \pend
\pstart Piszecie w sprawie pracy kopaczy soli. \pend
\pstart Wyjaśnijcie mi, skąd mam ich wziąć, bo z dnia na dzień umierają, a inni rozchodzą się po wsiach. \pend
\pstart  Mam doprawdy mało wozów, w poniedziałek zdobyłem z trudem dwa. Poza tym szyb w górze Targowski jeszcze nie został odnowiony. \pend
\pstart Sądziłem, że do jego odnowienia wystarczy mi niewiele kłód, a już zużyłem pewnie ze dwieście i jeszcze w tym tygodniu nie będzie odnowiony. \pend
\pstart Niemniej pragnę przykładać się najpilniej jak potrafię, aby już wkrótce tam pracowali. \pend
\pstart Polecił mi również Wasza Dostojność, abym wam przysłał dobre piwo. \pend
\pstart Wiedzcie, że nie mam żadnego innego, prócz tego z Uścia, którego 3 achtele posyłam Waszej Mężności, a jeżeli przywiozą mi z Wiślicy, również nie omieszkam posłać. \pend
\pstart Z dziczyzny posyłam przez Marcinka 3 zające, 7 pardw i 10 kuropatw. Jak tylko będę miał więcej, chętnie poślę. \pend
\pstart Dan w \glslink{Bochnia}{Bochni}, w czwartek po Ścięciu św. Jana Chrzciciela. \pend

\pstart 

\glslink{PiotrSzczerba}{Piotr Szczerba} wasz podżupek bocheński \pend

\pstart 1 \pend

\endnumbering
\end{Rightside}
\end{pairs}
\Columns
\printnoidxglossaries
\end{document}